Narracja jest uznawana za najtrudniejszą formę ludzkiej sprawności językowej (Grabias 2015). Oznacza to, że wszelkie zaburzenia komunikacyjne w pierwszej kolejności będą widoczne w sposobie realizacji jednej z dwóch głównych form narracji – dialogu lub opowiadania. Opowiadanie stanowi szczególną formę wypowiedzi, charakteryzującą się zamkniętą strukturą (inicjacja, ekspozycja, komplikacja, rozwiązanie i coda) (Labov, Waletzky 1967) oraz rozbudowaną wewnętrzną kompozycją (Grabias 2019). Wypowiedź narracyjna realizuje intencję objaśniania rzeczywistości sobie i innym uczestnikom życia społecznego. Stanisław Grabias przypisuje jej następujący schemat realizacyjny: „opowiadam/opisuję, czyli objaśniam sobie i innym (interpretuję), ponieważ postrzegam świat (poprzez zmysły) oraz rozpoznaję zjawiska (poprzez rozumowanie), a także przeżywam (ujawniam emocje)” (Grabias 2019).
Autor: Weronika Głodkowska
Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o to, czy cukrzyca może powodować zaburzenia mowy. Autorka w pierwszej części omawia cukrzycę jako chorobę cywilizacyjną, wskazuje na jej patomechanizmy i typy. Następnie na podstawie przeglądu literatury przedmiotu omawia codzienne funkcjonowanie diabetyków, zwracając uwagę na powikłania cukrzycy, które wiążą się z osłabieniem funkcjonowania poznawczego (rozpoznawanym jako łagodne zaburzenia poznawcze – MCI) oraz narastającymi trudnościami w sferze językowej i komunikacyjnej. Wzrastająca zachorowalność na cukrzycę i związane z jej występowaniem objawy zaburzeń mowy wymagają pilnych badań na gruncie logopedii. W pracy zostały przedstawione wstępne wyniki badań ankietowych wśród chorych na cukrzycę, których zadaniem była subiektywna ocena stanu swoich sprawności językowych. Zebrany materiał empiryczny potwierdza postawione hipotezy badawcze i pozwala zindeksować objawy zaburzeń mowy występujące przy hiperglikemii i hipoglikemii. Uzyskane wstępne wyniki oceny mowy u osób z cukrzycą wskazują na potrzebę ich pogłębienia ze względów zarówno poznawczych, jak i społecznych.