Terapie wspomagające terapię logopedyczną – wymagane uprawnienia i granice kompetencji

Temat numeru

Rozwój współczesnej logopedii wiąże się z coraz szerszym wykorzystywaniem metod i form terapii, które wspierają postępowanie logopedyczne, lecz nie zawsze stanowią element podstawowego przygotowania zawodowego logopedy. Terapia logopedyczna ma charakter interdyscyplinarny lub coraz częściej transdyscyplinarny. Trudności w komunikowaniu się, rozwoju mowy i języka, artykulacji, płynności mówienia, funkcjach orofacjalnych czy karmieniu bardzo często współwystępują z trudnościami rozwojowymi, sensorycznymi, motorycznymi, poznawczymi, emocjonalnymi i edukacyjnymi. Z tego względu logopeda niejednokrotnie korzysta z metod i procedur wykraczających poza klasycznie rozumiany warsztat ćwiczeń funkcji odpowiedzianych za rozumienie oraz ekspresję mowy, typowo artykulacyjnych czy językowych.

Celem artykułu jest uporządkowanie pojęcia „terapia wspomagająca” oraz analiza relacji między podstawowymi kompetencjami logopedy, dodatkowymi kwalifikacjami i kompetencjami uzyskiwanymi w ramach specjalistycznego kształcenia. Szczególną uwagę poświęcono sytuacji, w której logopeda podejmuje czynności pozostające na pograniczu logopedii, edukacji, fizjoterapii lub
terapii zajęciowej. 

POLECAMY

W praktyce zawodowej spotykamy logopedów, którzy jednocześnie zajmują się terapią integracji sensorycznej, terapią pedagogiczną, komunikacją wspomagającą i alternatywną, terapią karmienia, pracą z pacjentem neurologicznym, terapią osób z zaburzeniami słuchu lub terapią osób z niepełnosprawnościami sprzężonymi czy ostatnio popularną – terapią miofunkcjonalną. Część tych kompetencji może wynikać bezpośrednio z podstawowego kształcenia logopedycznego, część wymaga dodatkowego przygotowania, a w wypadku niektórych form pomocy konieczne jest uzyskanie kwalifikacji właściwych dla specjalności logopedycznych lub wspólnych z innymi zawodami. W porządkowaniu legislacji przypisanej różnym zawodom terapeutycznym potrzebne jest opracowanie „map czynności”, określających czynności terapeutyczne wspólne oraz właściwe wyłącznie dla danej profesji terapeutycznej. 

Problem dodatkowych kwalifikacji logopedy jest zatem złożony. Samo ukończenie kursu doskonalącego nie zawsze oznacza uzyskanie formalnych „uprawnień”, a certyfikat ukończenia szkolenia nie powinien być utożsamiany z kwalifikacją zawodową. Równocześnie jednak wykonywanie określonych czynności bez odpowiedniego przygotowania może stwarzać ryzyko dla podopiecznego, szczególnie wtedy, gdy terapia obejmuje funkcje życiowe, postępowanie pooperacyjne, zaburzenia neurologiczne, karmienie, połykanie, funkcje oddechowe czy intensywną pracę manualną.

Dlatego w dyskusji o kompetencjach logopedy należy odróżnić trzy kwestie: zakres podstawowych kompetencji zawodowych, dodatkowe kwalifikacje specjalistyczne oraz kompetencje specjalistyczne związane z wykonywaniem czynności właściwych również dla innych zawodów.

Logopeda jako specjalista interdyscyplinarny

Problematykę logopedyczną dotychczas opisywano z perspektywy różnych dyscyplin naukowych, głównie: językoznawstwa, medycyny, pedagogiki i psychologii. W tym ujęciu logopedia postrzegana była jako nauka interdyscyplinarna, czyli opierająca się na fuzji pojęć i metod między dyscyplinami bazowymi dla logopedii. Obecnie logopedia wyodrębniła się jako osobna wielospecjalistyczna nauka o rozwoju i zaburzeniach mowy, która bazuje na transdyscyplinarnym interpretowaniu faktów, pojęć w postaci nowego uniwersalnego systemu – nowej wiedzy poza bazowymi dyscyplinami, aczkolwiek szeroki zakres oddziaływań powoduje naturalne przenikanie się logopedii z innymi dziedzinami. 

Współczesny logopeda nie pracuje zatem wyłącznie nad wymową. Przedmiotem jego zainteresowania mogą być diagnoza i terapia stanu, zakłóceń, zaburzeń w rozwoju komunikowania się werbalnego i niewerbalnego, języka mówionego i pisanego, funkcji prymarnych, oddychania, połykania, funkcji oralnych, głosu, płynności mówienia, komunikacji wspomagającej i alternatywnej, a także komunikacji osób z chorobami neurologicznymi, psychicznymi, rozwojowymi, wadami słuchu.

Zakres kształcenia logopedycznego obejmuje wiele zagadnień, które dawniej uznawano za do...

Pozostałe 90% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Forum Logopedy"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!

Dołącz do 5000 + czytelników, którzy nieustannie pogłębiają swoją wiedzę z zakresu pracy z podopiecznym z zaburzeniami mowy.

Otrzymuj co 2 miesiące sprawdzone narzędzia do pracy dla logopedów i neurologopedów. Rozszerzaj swój warsztat pracy z podopiecznym z różnorodnymi zaburzeniami mowy.

700 artykułów online
11 lat doświadczenia
Dostęp online i offline
70 numerów archiwalnych
5 filmów szkoleniowych
50 autorów – specjalistów
Forum Logopedy • Prenumerata już od 399 zł/rok

Przypisy

    Neurologopeda/glottodydaktyk, diagnosta i terapeuta zaburzeń komunikacji – odmiany mówionej i pisanej języka, zaburzeń mowy uwarunkowanych deficytami neurologicznymi oraz mutyzmu i jąkania. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy w poradni psychologiczno-pedagogicznej, współpracuje z wieloma podmiotami w ramach projektów podnoszących jakość pomocy logopedycznej. Autorka i organizatorka szkoleń z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym logopedycznej. Pełni funkcję przewodniczącej Polskiego Związku Logopedów.

    POZNAJ PUBLIKACJE Z NASZEJ KSIĘGARNI