Dział: Studium przypadku

Onkologopedia, jako subdyscyplina logopedii, rozwija się dynamicznie wraz ze wzrostem wiedzy na temat zaburzeń funkcji jamy ustnej po interwencjach chirurgicznych, onkologicznych i rekonstrukcyjnych. Współczesne podejście terapeutyczne podkreśla znaczenie wczesnej i celowanej rehabilitacji logopedycznej, której celem jest przywrócenie nie tylko funkcji artykulacyjnych, ale także czucia, propriocepcji oraz prawidłowych wzorców motorycznych (Hamerlińska 2018).

W artykule przedstawiono przypadek sześćdziesięciopięcioletniej pacjentki, u której w przebiegu leczenia operacyjnego guza kąta mostowo-móżdżkowego doszło do obwodowego uszkodzenia nerwu twarzowego. Opisano obraz kliniczny przed operacją i po operacji, zastosowane techniki rekonstrukcyjne oraz szczegółowy przebieg rehabilitacji logopedycznej prowadzonej według zasad Facial Neuromuscular Retraining (fNMR). Omówiono mechanizmy powstawania synkinez, wpływ rodzaju transferu nerwowego na wzorce aktywacji mięśni mimicznych oraz rolę interwencji wspomagających – w tym toksyny botulinowej i kinesiotapingu – w optymalizacji efektów terapeutycznych. Zaprezentowano również metody monitorowania postępów (dokumentacja fotograficzna i wideo) oraz wyniki funkcjonalne po 12 miesiącach rehabilitacji. Artykuł ma charakter interdyscyplinarny i jest przeznaczony dla logopedów klinicznych, neurologopedów oraz fizjoterapeutów specjalizujących się w rehabilitacji głowy i szyi.

W artykule opisano znaczenia wczesnej diagnozy, zaimplantowania i podjęcia działań rehabilitacyjnych słuchu dla rozwoju psychofizycznego dziecka – ośmioletniej dziewczynki z obustronnym prelingwalnym uszkodzeniem słuchu w stopniu głębokim.

Słuch odgrywa kluczową rolę w rozwoju mowy. Nasza zdolność słyszenia pomaga rozróżniać różne dźwięki i tony, co pozwala nam zrozumieć język 
i dokładnie go odtworzyć. Jest niezbędnym elementem w procesie nauki mówienia i może mieć duży wpływ na naszą zdolność do efektywnej komunikacji. Dziecko z wadą słuchu ma ograniczone zdolności umysłowe i poznawcze. Nabywanie mowy u dzieci z uszkodzeniem słuchu jest więc utrudnione.

W codziennej praktyce terapeutycznej coraz większą uwagę zwraca się na związek między oddychaniem przez nos, percepcją zapachów a funkcjonowaniem mowy. Nos to nie tylko droga oddechowa – stanowi również bramę do świata zapachów, które silnie aktywują struktury mózgowe odpowiedzialne za emocje, pamięć i przetwarzanie informacji językowej.

Ocena profilu węchowego – funkcjonowania węchowego, metodyki i narzędzi pracy z węchem, w zakresie diagnozy, profilaktyki i terapii logopedycznej – jest zagadnieniem wciąż mało docenianym (Marciniak-Firadza 2021). W literaturze podkreśla się rolę węchu w procesach poznawczych, mechanizmach pobudzania i hamowania ważnych dla kształtowania się procesów uwagi i pamięci, ale też regulacji behawioralnej (Futyma 2012; Borkowska 2018). Z uwagi na powiązanie ze strukturami limbicznymi wiąże się go ze światem emocji, ale również traktuje jako ,,niewidzialny kod komunikacji społecznej” (Nadulska, Borowicz 2016). Badanie profilu węchowego jako pogłębione badanie logopedyczne (Hamerlińska 2019) poszerza perspektywę diagnostyczną, jednocześnie pozwala na lepsze zrozumienie niektórych uwarunkowań funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, co uzasadnia jego wykorzystanie także w odniesieniu do osób o atypowej ścieżce rozwoju.